| |
Kadında üreme sistemi
Siklus, son adet tarihinin ilk gününden bir sonraki adet tarihinin ilk
gününe kadar geçen süredir. Normalde bu süre 28 gün olmasına karşın 21 ile
35 gün arası normalin alt ve üst sınırlarıdır.
28 günde bir adet gören, yani siklusu 28 gün olan bir kadının ovulasyon
(yumurtlama günü) sıklıkla (şart değil) 14. gündür.
Adet görme mekanizması
 |
 Beyinde
gerçekleşen olaylar
Her adetin ilk günü beyinde hipotalamustan salgılanan GnRH adlı hormon,
hipofizden folikül stimule edici (uyarıcı) hormon (FSH) salgısını uyarmaya
başlar. FSH etkisiyle yumurtalıklardan birinde yeni bir folikül (yumurta
hücresini barındıran yapı) olgunlaşmaya başlar. Bu folikül olgunlaştıkça
östrojen hormonu üretimi artar, östrojen üretimi arttıkça hipofiz
bölgesinden salgılanan luteinizan hormon (LH) miktarı artar. Folikül
olgunlaştıkça giderek içi sıvı dolu ufak bir kese haline gelir.
|
|
Yumurtalıkta gerçekleşen olaylar
Folikül yaklaşık olarak 16-20 milimetre çapına eriştiğinde östrojen
hormonu da kanda maksimum seviyeye ulaşır ve bu da LH seviyesinin giderek
daha da artmasına neden olur. LH piki (LH'ın en yüksek seviyeye ulaştığı
an) olduğunda folikül çatlar ve içindeki oosit (yumurta hücresi)
serbestleşerek Fallop tüpünün içine girer.
Folikül çatladıktan sonra "çatlama bölgesinde" corpus luteum (sarı cisim)
adı verilen bir yapı oluşur ve bu yapı bu defa östrojen hormonuna ek
olarak progesteron hormonu da üretmeye başlar. Gebelik oluşmazsa bu
yapının işlevi 14 günde biter. Gebelik oluştuğunda ise gebelik ürününü
"desteklemek" için bu yapı yaklaşık 10. haftaya kadar progesteron
salgılamaya devam eder. 10. haftadan itibaren "gebelik ürünü" kendi
progesteronunu kendisi üretebilecek hale gelir ve görevi devralır.
|
|
Uterusta gerçekleşen olaylar (uterus=rahim)
Uterusun içi endometrium adı verilen bir tabakayla kaplıdır. Endometrium
östrojen etkisiyle kalınlaşır ve yumurtlama sonrası devreye giren
progesteron hormonunun etkisiyle döllenmesi muhtemel bir yumurta
hücresinin implantasyonu (yerleşmesi) ve gebeliğin başlaması için
elverişli duruma getirilir.
|
Neden kanama olur?
Corpus luteumun ömrü siklus kaç gün olursa olsun her kadında 14 gündür. Bu
süreye yaklaştıkça corpus luteumun progesteron salgısı giderek azalır ve
kandaki progesteron iyice azaldığında endometrium tabakası desteğini
kaybederek "dökülmeye" başlar. İşte bu dökülme kanamayla birlikte olduğundan
adet kanaması adını alır.
Corpus luteum ömrünün kısıtlı olmasının özel bir anlamı vardır: 28 günde bir
adet gören bir kadında ovulasyon 14. günde olmaktadır, demek ki kadın
örneğin 30 günde bir adet görüyorsa bu kadında 30-14=16. gün ovulasyon
günüdür. Aksine 26 günde bir adet gören bir kadında 26-14=12. gün ovulasyon
günüdür.
Resimde oosit ve
çevresini saran spermler görülmekte
|
Döllenme ve takiben gebeliğin başlaması
Salgılanan oositin ömrü 12-24 saattir. Bu süre içinde oosit sperm
hücreleriyle karşılaşır ve şartlar uygun olursa sperm hücrelerinden biri
oositin içine girerek fertilizasyon (döllenme) olayını başlatır. Daha
sonra sperm-oosit birleşmesinden oluşan blastosist endometriumda uygun
bir yer bulup yerleştiğinde implantasyon gerçekleşir.
Artık gebelik süreci başlamıştır. İmplante olan hücrelerden beta HCG
adlı hormon salgılanır ve hücreler de hızla çoğalarak embriyo oluşumunu
başlatırlar.
Eğer yumurtlama sonrası gebelik oluşursa corpus luteumun ömrü uzar ve
progesteron salgısını sürdürmeye devam eder. Böylece gebelik oluştuğunda
porgesteron salgısı azalmadığından endometriumda "dökülme" yani adet
kanaması gerçekleşmez. Corpus luteum progesteron desteğini, bu görevi
gelişmekte olan gebelik ürünü devralana kadar devam ettirir.
|
Bu resimde döllenme
gerçekleşmiş ve blastosist gelişmeye başlamıştır.
|
|
|
